Tez Önerisi (Proposal) Nasıl Yazılır? 2026 Adım Adım Rehber

Tez sürecinin ilk ve en kritik adımlarından biri tez önerisi (proposal) hazırlamaktır. Danışmanınızı ve enstitü jürisini araştırmanızın yapılabilirliğine ve özgünlüğüne ikna etmeniz gereken bu belge, tezinizin temel haritasıdır. Yanlış veya eksik hazırlanmış bir proposal; zaman kaybına, konu değişikliğine hatta tez gecikmesine yol açabilir.

Bu rehberde tez önerisinin bölümlerini, yazım tekniklerini ve sık yapılan hataları kapsamlı biçimde ele alıyoruz.

---

Tez Önerisi Nedir?

Tez önerisi; araştırmayı yapmadan önce danışmana ve/veya enstitüye sunulan, araştırma sorusunu, yöntemi, zaman planını ve kaynakçayı içeren resmi bir belgedir. Kabul edilmeden tez çalışmasına başlanamaz.

Uzunluk: Kuruma ve programa göre 5–30 sayfa arasında değişir.

---

Tez Önerisinin Bölümleri

1. Başlık

Araştırmanızın konusunu, yöntemini ve hedef kitlesini ima eden, kısa ve net bir başlık seçin. Çok genel başlıklardan kaçının.

> Örnek (Kaçınılması gereken): "Sosyal Medya ve Gençlik" > Örnek (Doğru): "Instagram Kullanımının Üniversite Öğrencilerinin Akademik Motivasyonuna Etkisi: Nicel Bir Araştırma"

---

2. Giriş ve Araştırma Problemi

Bu bölümde şu soruları yanıtlamanız beklenir:

• Bu konuyu neden araştırıyorsunuz?
• Literatürde hangi boşluk (gap) bulunmaktadır?
• Bu araştırma kime ve neye katkı sağlayacaktır?

Araştırma problemi, açık ve ölçülebilir biçimde ifade edilmelidir. "Bu araştırmanın amacı X'in Y üzerindeki etkisini incelemektir" gibi bir cümle tercih edin.

---

3. Amaç ve Araştırma Soruları / Hipotezler

Nicel araştırmalar için genellikle hipotez ifadesi kullanılırken, nitel araştırmalar için araştırma soruları tercih edilir.

Nicel örnek: > H1: Instagram kullanım süresi ile akademik motivasyon arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardır.

Nitel örnek: > Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin sosyal medyayı nasıl deneyimlediğini ve bu deneyimin akademik hayatlarını nasıl şekillendirdiğini anlamayı amaçlamaktadır.

---

4. Literatür Taraması (Özet Düzeyinde)

Proposal aşamasında tam bir literatür taraması beklenmez; ancak temel kaynaklara atıfta bulunmanız ve araştırma boşluğunu göstermeniz gerekir. 15–30 güncel kaynak yeterlidir.

Dikkat: Kaynaklar son 10 yıl içinde yayımlanmış olmalıdır (bazı temel teoriler için eskiye gidilebilir).

---

5. Yöntem

Yöntem bölümü proposal'ın en kritik parçasıdır. Jüri burada araştırmanın uygulanabilirliğini değerlendirir.

| Alt Bölüm | İçerik | |---|---| | Araştırma Deseni | Nicel, nitel veya karma yöntem | | Evren & Örneklem | Kim, kaç kişi, nasıl seçildi | | Veri Toplama Araçları | Anket, mülakat, gözlem, belge analizi | | Veri Analizi | SPSS, AMOS, NVivo, tematik analiz vb. | | Geçerlik & Güvenirlik | Pilot çalışma, uzman görüşü, üçgenleme |

---

6. Araştırmanın Özgün Değeri (Özgünlük Beyanı)

Danışmanlar ve jüriler bu bölüme özellikle dikkat eder. Araştırmanızın mevcut literatürden ne farkı var? Sorusunu net biçimde yanıtlayın:

• Yeni bir değişken mi ekliyorsunuz?
• Farklı bir örneklem mi kullanıyorsunuz?
• Daha önce Türkiye'de yapılmamış bir konuyu mu ele alıyorsunuz?

---

7. Zaman Planı

Gant şeması veya tablo biçiminde sunulan bir zaman planı, araştırmanızın yönetilebilir olduğunu gösterir.

| Dönem | Faaliyet | |---|---| | 1–2. Ay | Literatür taraması ve kaynak derleme | | 3. Ay | Veri toplama araçlarının hazırlanması | | 4–5. Ay | Veri toplama | | 6. Ay | Veri analizi | | 7–8. Ay | Bulgular ve tartışma yazımı | | 9. Ay | Nihai düzeltme ve teslim |

---

8. Kaynakça

Proposal'daki tüm atıflar için standart akademik kaynakça formatını kullanın. Kurumunuza göre APA 7, MLA veya Chicago formatı seçin.

---

Sık Yapılan Hatalar

1. Araştırma sorusunun çok geniş olması: "Eğitim ve teknoloji" yerine, "ortaokul öğrencilerinde tablet kullanımının okuduğunu anlama becerisine etkisi" gibi odaklı bir soru tercih edin.
2. Yöntemin yetersiz açıklanması: Sadece "anket kullanacağım" yazmak yetmez; örneklem büyüklüğü, seçim yöntemi ve analiz tekniklerini belirtin.
3. Literatür boşluğunun gösterilmemesi: Araştırmanın neden gerekli olduğu açıklanmadan, danışman ikna edilemez.
4. Zaman planının olmaması: Süreyi planlamayan öğrenciler genellikle tez gecikmesi yaşar.
5. Başlık ile içerik uyumsuzluğu: Başlık nicel bir çalışmayı çağrıştırırken yöntem nitel kalmamalıdır.

---

Proposal Kabul Süreci

1. Danışmana taslak gönderilir; geri bildirim alınır.
2. Düzeltmeler yapılıp enstitüye/bölüme resmi olarak sunulur.
3. Jüri değerlendirmesi (bazı kurumlarda sözlü savunma gerekebilir).
4. Onay ardından tez süreci resmen başlar.

---

Profesyonel Tez Önerisi Hazırlama Desteği

Tez önerinizi hazırlarken araştırma sorusu belirleme, yöntem seçimi veya literatür taraması konularında profesyonel destek almak istiyorsanız, akademisyen ekibimizle WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz. Konunuzun kapsamı ve teslim tarihinize göre size özel bir plan oluşturulur.