Tez Ekler Bölümü Nasıl Hazırlanır? Eksiksiz Rehber 2026

Tez ekler bölümü, pek çok öğrencinin tez yazım sürecinde en son eklediği, kimi zaman da gereğinden az önem verdiği bir bölümdür. Oysa jüri üyeleri tezin metodolojik bütünlüğünü değerlendirirken ekler bölümünü de dikkatle inceler. Yanlış formatlı, eksik ya da hiç bulunmayan ekler; danışman ya da jüri tarafından düzeltme talep edilmesine yol açabilir. Tez ekler bölümünü nasıl hazırlayacağınız, hangi belgelerin ekleneceği ve üniversite kılavuzlarına nasıl uyum sağlayacağınız konusunda tüm ayrıntıları bu rehberde bulacaksınız.

Tez Ekler Bölümü Nedir ve Neden Gereklidir?

Tez ekler bölümü, tezin ana metnine dahil edilmediğinde akışı bozacak ancak akademik şeffaflık açısından okuyucuya sunulması zorunlu olan materyalleri barındırır. Ana metnin okunabilirliğini korurken destekleyici verileri, araçları ve belgeleri akademik standartlara uygun biçimde sunmanın yoludur.

Tez Eklerine Neler Konur?

Tezlerde en yaygın olarak eklenen belgeler şunlardır:

• Anket formu veya görüşme soruları
• Etik kurul onay belgesi
• Kurum izin yazıları
• Ham veri tabloları (büyük veri setleri)
• Ölçek ve test formları
• Bilgilendirilmiş onam formu
• Yazılım çıktıları (SPSS, R, ATLAS.ti)
• Fotoğraf, harita veya teknik çizimler
• Sözleşmeler ve resmi yazışmalar (arşiv araştırmalarında)
• Yabancı dilde özet (bazı üniversitelerde zorunlu)

Ekler Bölümü Olmadan Tez Kabul Edilir Mi?

Araştırma türüne ve üniversitenin yönetmeliğine göre değişir. Yalnızca teorik doküman analizine dayanan bir tez belki eksiz kabul edilebilir; ancak birincil veri toplayan her tez için en az etik kurul belgesi ve veri toplama aracının ek olarak sunulması akademik normdur. Özellikle sağlık bilimleri, eğitim ve sosyal bilimler alanlarında jüri eklerin eksikliğini ciddi bir metodolojik sorun olarak değerlendirebilir.

"Ekler bölümü, araştırmacının şeffaflığının ve bilimsel dürüstlüğünün somut göstergesidir." — Akademik Tez Yazım Standartları

Tez Eklerinin Sıralanması ve Numaralandırılması

Tez ekler bölümünün formatı üniversiteden üniversiteye farklılık gösterse de genel kabul gören standartlar şunlardır:

Ekler Nasıl Numaralandırılır?

Ekler alfabetik (EK A, EK B, EK C) ya da sayısal (Ek 1, Ek 2, Ek 3) sırayla numaralandırılır. Türk üniversitelerinin büyük çoğunluğu alfabetik numaralandırmayı tercih eder. Her ekin ayrı sayfada başlaması ve başlık içermesi beklenir:

• EK A: Araştırma Anket Formu
• EK B: Etik Kurul Onay Belgesi
• EK C: Kurum İzin Yazısı
• EK D: Ölçek Kullanım İzni

Ekler İçindekiler Tablosuna Eklenir Mi?

Evet, ekler içindekiler tablosunda ayrı bir başlık altında listenir. "EKLER" ana başlığının altında her ekin adı ve sayfa numarası belirtilir. Bu listeleme tezin biçimsel bütünlüğü açısından zorunludur.

Ek Sayfa Numaralandırması Nasıl Yapılır?

Ekler bölümü genellikle ana metnin devamı olarak aynı sayfa numaralandırma sistemini izler. Bazı üniversiteler ise ekler için ayrı bir Romen rakamı ya da harf tabanlı sayfa numarası kullanılmasını talep eder. Okullara özel kılavuz hazırlığı hizmetinden yararlanarak üniversitenizin özel numaralandırma gereksinimlerini öğrenebilirsiniz.

Anket ve Görüşme Formlarını Ek Olarak Sunma

Veri toplama araçları, tezin en önemli ekleri arasında yer alır. Jüri üyeleri anket formunu inceleyerek soruların araştırma sorularıyla uyumunu değerlendirir.

Anket Formu Eke Nasıl Eklenir?

Anket formu eklenirken dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Formun orijinal formatını koruyun (uygulanan düzen değiştirilmemeli)
• Likert ölçeğinin tam açıklamasını ekleyin
• Ölçek adı, kaynağı ve kullanım iznini belirtin
• Bilgilendirilmiş onam metnini formun başına yerleştirin
• Çeviri ölçek kullanıldıysa orijinal dil versiyonunu da ekleyin

Eğer anket Google Forms ya da farklı bir dijital platform üzerinden uygulandıysa ekran görüntüsü yerine PDF formatında çıktı alarak ekleyin.

Görüşme Soruları Eke Nasıl Dahil Edilir?

Yarı yapılandırılmış görüşmeler için soru havuzu, açımlayıcı sorular ve görüşme protokolü EK olarak sunulmalıdır. Transkriptler ise genellikle ek olarak değil, danışman talebi halinde ayrı belge olarak paylaşılır; çünkü tüm görüşme transkriptlerinin teze eklenmesi belgeyi gereksiz uzatır.

Etik Kurul Belgesi ve İzin Yazıları

Araştırma etiği açısından etik kurul onay belgesi tezin olmazsa olmaz eklerinden biridir. Türkiye'de 2020 yılı sonrasında yapılan tüm insan katılımlı araştırmalar için bu belge zorunludur.

Etik Kurul Onay Belgesi Eke Nasıl Eklenir?

Etik kurul belgesi, onay tarihini, araştırma başlığını, başvuru numarasını ve kurulun imzasını içermelidir. PDF formatında taranarak eklenir. Belge yüzü bulanık veya okunamaz çıkarsa tezin onay sürecinde sorun yaşanabilir; net tarama yapmak önemlidir.

Kurum İzin Yazıları Nasıl Sunulur?

Okul, hastane, şirket veya kamu kurumundan alınan araştırma izin yazıları da ayrı ek olarak sunulur. Bu yazıların kurumun resmi antetini, tarihi, imzayı ve araştırmaya verilen izin kapsamını içermesi gerekir. Gizlilik gerektiren kurumsal bilgiler ise danışman tavsiyesiyle kimliksizleştirilerek paylaşılabilir.

Yazılım Çıktıları ve Ham Veri Tablolarını Ekleme

SPSS ve R Çıktıları Eke Nasıl Eklenir?

Nicel araştırmalarda SPSS, R veya AMOS gibi analiz yazılımlarından alınan ham çıktı tabloları doğrudan eklere yerleştirilebilir. Ancak tüm ham çıktıları eklemek yerine, yalnızca ana metinde sunulmayan destekleyici tabloları eklemek hem belgeyi gereksiz şişirmez hem de okuyucunun ilgisini korur.

Büyük Veri Setleri Eke Nasıl Dahil Edilir?

Çok büyük veri setleri (binlerce satır) tezin kâğıt kopyasına dahil edilmez. Bunun yerine veri setinin yapısını (değişken adları, kod defteri) açıklayan özet bir tablo eke eklenebilir; ham verinin tamamı ise teslim CD'si ya da dijital arşiv üzerinden sunulabilir. Bazı üniversiteler veri setini tez deposuna ayrıca yüklenmesini zorunlu kılmaktadır.

Tez Eklerinde Yapılan Yaygın Hatalar

Ek Başlıkları Eksik veya Tutarsız

İçindekiler tablosundaki ek başlığı ile gerçek ek başlığı birbiriyle uyuşmalıdır. Küçük yazım farklılıkları bile biçimsel hata sayılabilir.

Ana Metinde Eke Referans Verilmemesi

Her ekin ana metinde en az bir kez belirtilmesi gerekir: "(bkz. EK A)" ya da "EK B'de sunulan anket formu..." biçiminde. Referansı yapılmayan ekler biçimsel açıdan hatalı kabul edilir.

Çok Sayıda Gereksiz Ek

Teze araştırmayla doğrudan ilgisi olmayan materyallerin ek olarak dahil edilmesi belgede gereksiz şişkinliğe yol açar. Jüri üyeleri eksikliği kadar gereksiz ekleri de eleştiri konusu yapabilir. Her ekin "Bu ek olmadan okuyucu yöntemi ya da bulguyu yanlış anlayabilir mi?" sorusuyla sınanması önerilir.

Lisans tez yazdırma ya da yüksek lisans tez yazdırma sürecinde ekler bölümünü hazırlamak dahil tüm biçimsel gereksinimleri karşılayan akademik danışmanlık desteği için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ölçek ve Test Kullanım İzinlerinin Ek Olarak Sunulması

Başka araştırmacılar tarafından geliştirilmiş ölçek, envanter veya test araçları kullanıldığında, bu araçların orijinal sahiplerinden yazılı kullanım izni alınması ve teze ek olarak eklenmesi gerekmektedir.

Ölçek Kullanım İzni Nasıl Alınır?

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasını yapan araştırmacıya ya da orijinal ölçeği geliştiren yazara e-posta yoluyla yazılı izin talebinde bulunulur. İzin e-postası alındığında, bu yazışma EK olarak teze dahil edilir. Bazı ölçekler açık erişimlidir ve yayımlandığı makalede "serbestçe kullanılabilir" notu bulunur; bu durumda kaynak gösterimi yeterlidir ancak yine de dipnot veya ek olarak belirtilmesi önerilir.

Çeviri ve Uyarlama Sürecini Ekler Bölümünde Belgeleyin

Yabancı dilden Türkçeye çevrilen ölçekler kullanıldıysa çeviri ve geri çeviri sürecini belgeleyen tablo veya özet de ek olarak sunulabilir. Bu belgeleme, özellikle uluslararası bir dergide yayımlanması hedeflenen tezlerde standart bir gereklilik hâline gelmiştir.

Dijital ve Elektronik Ekler

Bazı tezler, kâğıt formata sığmayan ya da kâğıtta anlamsız olan dijital materyaller içerir. Bu durum özellikle bilgisayar mühendisliği, yazılım geliştirme, medya çalışmaları ve müzik gibi alanlarda sıkça karşılaşılır.

Yazılım Kodu Eke Nasıl Eklenir?

Programlama dili ile geliştirilen bir proje söz konusuysa, kodun bütününü teze eklemek yerine özet bir kod açıklaması ve GitHub/GitLab deposunun bağlantısı ek olarak sunulabilir. Bazı üniversiteler kodu CD/DVD veya USB ile teslim almaktadır; danışmanınızla bu konuyu teslim öncesinde netleştirin.

Ses, Video ve Görsel Ekler

Nitel araştırmalarda kullanılan ses kayıtları, gözlem videoları ya da fotoğraflar fiziksel teze dahil edilemez. Bu materyaller için bir özet liste (içerik, süre, tarih) ek olarak sunulur; asıl dosyalar ayrı dijital ortamda teslim edilir.

Ekler Bölümünde Gizlilik ve Anonimleştirme

Katılımcı bilgilerini içeren belgeler ekler bölümüne konulmadan önce anonimleştirilmelidir. İsim, kurum adı, okul numarası gibi kişisel veriler anonim kodlarla değiştirilir. Etik kurulun talep ettiği gizlilik protokolü ekler bölümünde de aynen uygulanmalıdır.

Hassas Kurumsal Verileri İçeren Ekler

Kurumdan elde edilen gizli nitelikli veriler (personel kayıtları, mali tablolar vb.) tezin açık erişim kopyasına dahil edilmeden önce kurumun onayı alınmalıdır. Gerekirse bu ekler yalnızca danışmana ve jüri üyelerine sunulan kapalı kopyada yer alır; açık erişim versiyonunda "gizli ek" notu ile belirtilir.

Ekler Bölümü Kontrol Listesi

Tezinizi teslim etmeden önce şu soruları yanıtlayın:

• Tüm veri toplama araçları (anket, görüşme formu, gözlem protokolü) eklendi mi?
• Etik kurul onay belgesi dahil mi?
• Kurum izin yazıları mevcut ve okunaklı mı?
• Her ekin içindekiler tablosunda referansı var mı?
• Her ek ana metinde en az bir kez belirtildi mi?
• Ek başlıkları ile içindekiler arasındaki eşleşme doğru mu?
• Sayfa numaralandırması üniversite kılavuzuna uygun mu?

Sonuç: Tez Ekler Bölümü Titizlikle Hazırlanmalıdır

Tez ekler bölümü, araştırmanızın şeffaflığını ve akademik dürüstlüğünü somutlaştıran kritik bir bileşendir. Yanlış numaralandırma, eksik belgeler ya da ana metinle tutarsız başlıklar, savunmada gereksiz zaman kaybına ve jüri eleştirilerine neden olabilir. Ekler dahil tezinizin tüm bölümlerini akademik standartlara uygun biçimde hazırlamak için doktora tez yazdırma veya diğer hizmetlerimiz hakkında bilgi almak üzere WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.